Plastikowe zaloty. Ludzie wpływają na najbardziej podstawowe sfery życia zwierząt
19 czerwca 2026, 07:08Jedwabnica szara (Chlamydera nuchalis) należy do najbardziej osobliwych ptaków świata. Samiec nie śpiewa i nie ma efektownego upierzenia, zamiast tego buduje. Konstruuje starannie dopracowaną budowlę z patyków, zdobi ją kolorowymi obiektami, a potem zaprasza samicę na przegląd. To ona ocenia jakość dzieła i na tej podstawie wybiera ojca swoich piskląt. Ewolucja pchnęła te ptaki w stronę architektury i wzornictwa zamiast biologicznego przepychu. I okazuje się, że człowiek zmienia tę strategię w sposób, jakiego nikt się nie spodziewał.
Wynalazek z MIT może być o 50 000 razy bardziej czuły i wcześniej wykrywać raka pęcherza
18 czerwca 2026, 11:20Rak pęcherza to podstępna choroba nie tylko ze względu na przebieg, ale też dlatego, że lubi wracać. Każdego roku w samych Stanach Zjednoczonych diagnozuje się go u około 85 000 osób, a po skutecznym leczeniu nawrót guza w ciągu pięciu lat dotyka niemal połowę pacjentów. To sprawia, że chorzy muszą przez wiele lat regularnie poddawać się inwazyjnym badaniom kontrolnym. Naukowcy z Massachusetts Institute of Technology opracowali właśnie urządzenie, które może to zmienić – nanoczujnik zdolny wykrywać nowotwór wcześniej, dokładniej i mniej inwazyjnie niż dotychczasowe metody.
Podziemny gigant. Grzybnia AM jest setki milionów razy dłuższa niż odległość Ziemia-Słońce
15 czerwca 2026, 09:20Pod naszymi stopami rozciąga się struktura o rozmiarach trudnych do wyobrażenia: sieć mikoryzowych grzybni o łącznej długości około 110 biliardów kilometrów – to dystans 735 milionów razy większy niż odległość Ziemi od Słońca. O rozmiarach tej niezwykłej sieci poinformował na łamach Science międzynarodowy zespół naukowców, w tym badaczy z Vrije Universiteit, Jet Propulsion Laboratory, Society for the Protection of Underground Networks (SPUN) i instytutu AMOLF w Amsterdamie. W jego skład wchodzili, między innymi, Justin D. Stewart, Corentin Bisot, Rachel I. M. Cargill, Stuart West oraz E. Toby Kiers.
Niesamowite spotkanie w toni Morza Śródziemnego
12 czerwca 2026, 11:51Porzucone przez rybaków sieci zabijają olbrzymią liczbę zwierząt, w tym należących do gatunków chronionych. Z ich powodu w męczarniach giną żółwie, ssaki morskie i duże ryby. Niedawno Healthy Seas, Ghost Diving i SDSS: The Society for Documentation of Submerged Sites zorganizowały misję, której celem było usuwanie takich sieci z Morza Śródziemnego.
Cmentarzysko waleni sprzed milionów lat – niezwykłe odkrycie na dnie oceanu
11 czerwca 2026, 10:52W marcu 2023 roku zespół naukowy – na którego czele stali Xiaotong Peng, Peng Zhou, Mengran Du z Chińskiej Akademii Nauk oraz Giovanni Bianucci z Uniwersytetu w Pizie – prowadził badania Strefy z pokładu statku R/V Tansuoyihao. Naukowcy wykorzystywali głębinowy pojazd załogowy Fendouzhe. Podczas jednego z pierwszych nurkowań, na głębokości 7002 metrów, uczeni natknęli się na coś nieoczekiwanego – skamieniałe kości waleni, częściowo przykryte osadami i pokryte czarnymi tlenkami żelaza i manganu. To był dopiero początek.
Dziesiątki bezgłowych szkieletów na Słowacji. Tajemnica stanowiska Vráble-Veľké Lehemby
10 czerwca 2026, 09:49Latem 2022 roku archeolodzy pracujący na stanowisku Vráble-Veľké Lehemby w południowo-zachodniej Słowacji natrafili na niezwykłe znalezisko. Na dnie rowu otaczającego neolityczną osadę sprzed siedmiu tysięcy lat leżały szczątki dziesiątków ludzi. Niemal wszystkie pozbawione były głów.
Już 1 drink dziennie zwiększa ryzyko zgonu. Alkohol nie przynosi żadnych korzyści
10 czerwca 2026, 06:52W Journal of Studies on Alcohol and Drugs ukazało się jedno z najbardziej kompleksowych badań dotyczących wpływu alkoholu na zdrowie populacji amerykańskiej. Zostało przeprowadzone przez ponad trzydziestu badaczy z wiodących instytucji naukowych, w tym z Columbia University, University of California, Mayo Clinic, University College London czy Harvard Medical School. Dostarcza ono precyzyjnych szacunków ryzyka zgonu powodowanego przez spożycie alkoholu z uwzględnieniem płci, wieku i poziomu konsumpcji.
Teleskop Webba zważył odległą uśpioną czarną dziurę
8 czerwca 2026, 09:42Astronomowie po raz pierwszy zmierzyli masę nieaktywnej czarnej dziury w odległym zakątku Wszechświata. I zrobili to z zaskakującą precyzją. Obiekt w galaktyce MRG-M0138 okazał się kolosem o masie 6 miliardów mas Słońca, obserwowanym w epoce, gdy Wszechświat miał zaledwie 3 miliardy lat, czyli około jednej czwartej swojego obecnego wieku. To najbardziej odległa nieaktywna czarna dziura, której masę zmierzono. Poprzednia rekordzistka znajdowała się 15-krotnie bliżej.
Plastikowa czy drewniana – co nauka mówi o bezpieczeństwie mikrobiologicznym deski do krojenia
8 czerwca 2026, 07:54Każdy z nas ma w kuchni deskę do krojenia. Zwykle nie zastanawiamy się nad nią zbyt długo. Leży na stole, czeka na marchewkę albo pierś kurczaka i zazwyczaj kończy dzień pod strumieniem gorącej wody. A jednak przez ostatnie dekady ten niepozorny przedmiot był obiektem badań mikrobiologicznych, regulacji prawnych i gorących sporów w środowiskach zajmujących się bezpieczeństwem żywności. Okazuje się, że wybór między deskami drewnianą a plastikową to nie kwestia estetyki – to sprawa zdrowia publicznego.
Kompas w wątrobie. Jak gołębie wracają do domu?
4 czerwca 2026, 06:44Naukowcy od dekad zastanawiali się, w jaki sposób gołąb pocztowy odnajduje drogę, gdy nie widzi słońca czy znajomych elementów krajobrazu. Na łamach Science ukazał się właśnie artykuł, w którym zespół naukowy z Niemiec, Danii i Australii – na jego czele stała Clivia Lisowski w Uniwersytetu w Bonn, Christian Kurts z Uniwersytetu w Melbourne oraz Martin Wikelski z Uniwersytetu w Konstancji – daje zaskakującą odpowiedź na to pytanie. Ich zdaniem kluczową rolę odgrywają komórki układu odpornościowego znajdujące się w wątrobie.
